Publicaties

Teamdynamiek & public value

Wat Lencioni en Meynhardt elkaar te zeggen hebben: goed functionerende teams als fundament onder maatschappelijke legitimiteit.

Onlangs kreeg ik via E&M Consultants de mogelijkheid om weer eens meegenomen te worden in The Five Dysfunctions of a Team van Patrick Lencioni. Ik heb het model eerder bestudeerd en het is altijd blijven hangen. Ik gebruik het bijvoorbeeld op het moment dat ik aan een nieuwe opdracht begin.

Lencioni

Het model van Lencioni beschrijft vijf opeenvolgende ‘dysfuncties’ die het functioneren van een team ondermijnen: (1) gebrek aan vertrouwen, (2) angst voor conflict, (3) gebrek aan betrokkenheid, (4) het vermijden van verantwoordelijkheid en (5) een focus op individuele in plaats van collectieve resultaten. Het model is hiërarchisch opgebouwd: elke hogere trede is het gevolg van een onderliggende tekortkoming. De kern van Lencioni is normatief en relationeel. Teams presteren niet beter door structuren of systemen, maar door gedragsverandering, moed en onderling vertrouwen.

Wat opvalt is dat de benadering van Lencioni sterk intern gericht is. De legitimiteit van het team wordt primair ontleend aan prestaties en interne samenhang, niet aan maatschappelijke betekenis. In ieder geval niet expliciet. Dat maakt het model krachtig, maar ook sterk Amerikaans en beperkt wanneer het wordt toegepast in een (semi)publieke context.

Public value

En daar ligt het bruggetje naar public value. Effectief samenwerken binnen teams geldt al decennia als randvoorwaarde voor organisatorisch succes. Tegelijkertijd groeit de vraag naar legitimiteit: niet alleen of een organisatie presteert, maar waaraan ze bijdraagt. Timo Meynhardt ontwikkelde met de Public Value Scorecard (Meynhardt, 2015) een raamwerk om de maatschappelijke waarde van organisaties te begrijpen. Na de nodige denktijd ben ik ervan overtuigd dat de theorieën van Lencioni en Meynhardt sterk complementair zijn. Lencioni biedt een intern fundament, Meynhardt biedt het externe kompas.

Ten opzichte van Lencioni kijkt Meynhardt vanuit een andere invalshoek. Zijn Public Value Scorecard definieert public value als de subjectief ervaren bijdrage van een organisatie aan het algemeen welzijn. Hij onderscheidt vier waardedimensies: (1) utilitair (nut en effectiviteit), (2) moreel-ethisch (rechtvaardigheid en integriteit), (3) politiek-sociaal (vertrouwen en verbondenheid) en (4) hedonistisch (welzijn en positieve ervaring).

Waar Lencioni kijkt naar het functioneren van teams, kijkt Meynhardt naar de betekenis van het handelen van die teams. Public value ontstaat niet automatisch door goede prestaties, maar door de manier waarop die prestaties worden beleefd en geïnterpreteerd door betrokkenen.

Raakvlakken

Ondanks hun verschillende invalshoeken raken de theorieën elkaar inhoudelijk op meerdere punten. Bij zowel Lencioni als Meynhardt is vertrouwen het fundament. Bij Lencioni gaat het om interne psychologische veiligheid, Meynhardt heeft het over een relationele en morele waarde die wordt ervaren. Je kunt dus stellen dat externe legitimiteit zonder intern vertrouwen niet duurzaam is.

Ook conflict komt bij beide terug. Lencioni benadrukt het belang van productief conflict om betere besluiten te nemen. Meynhardt laat zien dat morele public value juist ontstaat wanneer organisaties spanningen en dilemma’s niet vermijden, maar expliciet durven te benoemen. Conflictloosheid leidt in beide modellen tot oppervlakkigheid.

Een derde punt is verantwoordelijkheid. Teams die elkaar aanspreken (Lencioni) handelen consistenter en betrouwbaarder, en dat is een noodzakelijke voorwaarde voor het creëren van public value (Meynhardt).

Van teams naar public value

In samenhang gebruikt zijn beide theorieën extra effectief. Alleen Lencioni volgen leidt tot goed functionerende teams die misschien uitblinken in efficiëntie, maar tekortschieten in maatschappelijke relevantie. Alleen Meynhardt volgen levert fraaie waardenkaders op die stranden op interne frictie en uitvoeringsproblemen. De combinatie leidt tot een keten:

Goed functionerende teams → consistent handelen
Consistent handelen → vertrouwen en legitimiteit
Vertrouwen en legitimiteit → public value

Leiderschap

Voor de leiders van vandaag betekent dit dat teamontwikkeling en public value niet los van elkaar kunnen worden gezien. Investeren in vertrouwen, conflictvaardigheid en een aanspreekcultuur is geen ‘softe’ randvoorwaarde, maar een directe bijdrage aan maatschappelijke legitimiteit. Andersom helpt public value teams om richting en betekenis te geven aan hun samenwerking.

Lencioni en Meynhardt beantwoorden elk een andere, maar verbonden vraag. Lencioni verklaart hoe teams moeten functioneren. Meynhardt verklaart waarom dat functioneren ertoe doet. Wie public value serieus neemt, kan niet om teamdynamiek heen. En wie teamontwikkeling serieus neemt, kan zich niet beperken tot interne effectiviteit alleen.

Verder praten?

Wat betekent dit voor jouw organisatie?

Vertel me in een paar zinnen voor welk vraagstuk je staat, dan plannen we een vrijblijvend gesprek van een uur. Op locatie of online.

Plan een kennismaking
© 2026 Guts ’n Values · No guts, no values KvK 95857087